Nizamiyenin Gölgesi

İREM ORUÇYazarın sayfası →

Temmuz güneşinin altında asfaltın sıcağı, lastik ayakkabılarımızın tabanını hamur gibi yumuşatırdı. Sokağa fırladığımız an, çetemin nadide üyeleri ve ben kantine doğru arkalı önlü koşmaya başlardık. Genzimizi yakan o ıslak beton ve toz kokusu havada asılı kalır, çığlıklarımız lojmanın yüksek duvarlarında çınlardı. Amacımız bir an önce kantine varıp cips almak, paketin dibine saklanmış o tırtıklı plastik tasonun üzerindeki tozu tişörtümüzün ucuna silip güneşe doğru tutmaktı. O an dünyadaki hiçbir krallık bizimkinden daha zengin olamazdı.

Nizamiye'de nöbet tutan, memleket hasretini gözlerinden okuduğumuz asker abilerin her gün başını çevirdiğimiz yetmiyormuşçasına, elimizdeki tahta sopalarla tellere vurarak koştururduk. Onlar bize kızmazdı; çelik miğferlerinin altından gülümser, bazen ceplerinden çıkardıkları tek bir akide şekerini bize uzatıp memlekette bıraktıkları kardeşlerinin yerine başımızı okşarlardı. Nöbet kulübesindeki en genç asker, biz ona “Uzun Ali” derdik; her seferinde aynı cepten akide şekeri çıkarır, “Bu seferlik de kardeşinizin hakkını yemeyin” diye takılırdı. Onların Nizamiye'deki gölgesi, üzerimizdeki görünmez bir zırhtı.

Gün rutinimiz tıkır tıkır işleyen bir saat gibiydi. 12.00 ile 14.00 arası tam bir ev hapsi demekti bizim için. Televizyona iyice yaklaşıp ekrandaki statik elektriğin kollarımızdaki tüyleri çekişini hissettiğimiz o anlarda Mario oynamak, takılan kasetleri üfleyip tekrar yuvaya oturtmak ya da Tetris’in tuşlarına basmak tek dünyamızdı. Biz içeride ekran başında ter dökerken, annemlerin trafiği de hiç aksamazdı. Ayşegül Teyze’de saat 09.00 ile 12.00 arası süren kahvaltılara porselen fincan tıkırtıları eşlik eder, ardından annemin çay hazırlığı başlardı… Bir evde ocak yetmediğinde kimseden izin istenmez, karşı dairenin kapısı aralanıp yemek tenceresi komşunun set üstü ocağına bırakılırdı.

Güneş etkisini kaybettiği an sokak yine bizim olurdu. Bisiklet zilleri, voleybol maçları, hırslı yakan top… Lojmanın içinde ufak bir hayvanat bahçemiz vardı; oradaki kazlar bizi görünce gaklayarak peşimize düşerdi. Kardeşim Can ve gremlin ekibi, ellerinde ağaç dallarından kılıçlarıyla koştururken kazlar peşlerinden gelirdi. Ben oyuna ya da Nizamiye’ye daldığımda o hâlâ toprağa çizdiği çizgilerle meşgul olurdu. Lojman o kadar büyüktü ki sınırlarının içinde kendi Orduevimiz bile vardı; arada bir oraya kaçıp asker abilerin itinayla yaptıkları kendi şahsına münhasır hamburgerlerden yemek bizim için eşsiz bir ziyafetti. Sokakta koştururken susayıp apartman önlerine yerleşirdik. Başımızı yukarı kaldırır, camda kimin annesi varsa ona seslenirdik. Balkonlardan aşağı uzanan buz gibi su sürahileri, elimize tutuşturulan peynir ekmekler, yapış yapış Capri-Sun’lar… Derken bahçede annelerin sesi yükselirdi: “Rızık zamanı!” O an ayaklarımız bizi hangi evin kapısına götürdüyse oraya üşüşür, aynı sofraya kaşık sallardık.

Ama bu neşenin üzerinde daima ince, camdan bir tavan vardı. Akşamüstü oyunları yerini Mine Teyze’deki gece çorbasına bıraktığında, salondaki ahşap sehpanın üzerindeki televizyon açılır ve “ajans” saati başlardı. O an, sokaktaki tüm gürültü bıçak gibi kesilirdi. Televizyondan yükselen spiker sesi ya da dışarıdan gelen bir telsiz cızırtısı… Tek bir haber veya dağdaki babalarımızdan gelebilecek tek bir fısıltı, koca salondaki teyzeleri aynı anda dondurmaya, havadaki tüm kaşıkları asılı bırakmaya yeterdi. Mine Teyze’nin elindeki çorba kâsesi titrer, Ayşegül Teyze’nin parmakları fincanın kenarına gömülürdü. Tek bir isim, tek bir “ş…t” kelimesi… O kelime salona düşmeden önce, teyzelerin bakışları birbirine çarpardı. Her akşam aynı bekleyiş, aynı tutulan nefes…

Ne ben ne de lojmandaki diğer çocuklar üzerimize çöken bu gölgenin adını koyabilirdik. Her gün akşam saat 17.30’da askerî servisin önünde durur, babalarımızın inmesini beklerdik. Kapılar açılır, camlar iner, birkaç baba servisten inerek çocuklarına sarılırdı… Bizim babalar inmezdi. Hayal kırıklığıyla arkamıza dönüp oyun oynamaya devam ederdik. Çocukluk işte hemen unuturdu. Samimi söylüyorum babamı bir kere bile o servisten inerken hatırlamıyorum. Babam en erken üç ayda bir gelir, her gelişinde yanında bir Lego ya da robot getirirdi. O kutu açıldığı an evde adeta bir bayram havası eserdi. Babalar geldiğinde annelerin o tıkır tıkır işleyen günlük rutinleri durur, günler sadece eşleriyle geçirecekleri o kısıtlı zamana adanırdı. Göreve gidecekleri gün ise bütün anneler karalar bağlardı. Yaşadıkları şey saf korkuydu. O korku her akşam evlerin içine gıdım gıdım sızıyor, bazı geceler bentleri yıkıp taşmaya başlıyordu.

Hiç unutmam; bir gece vakti, herkes uykudayken koridordan gelen o hafif hıçkırık sesine uyanmıştım. Annem, karanlık salonun ortasında oturmuş, kucağında babamın izinden yeni dönmüş çamurlu botlarıyla duruyordu. Botların yanında, babamın her gidişinde bıraktığı o eski, deri kaplı defter de vardı. İçine ne yazdığını hiç bilmezdik; sadece annemin bazen sayfalarını karıştırdığını görürdük. Düğüm düğüm olmuş ıslak bir mendili avucunda sıkıyor, hıçkırığı dışarı kaçmasın diye dudaklarını ısırıyordu. İki çocuğun tüm sorumluluğu, babamın yokluğundaki o büyük yalnızlık ve her an gelebilecek kötü bir haberin ağırlığı gencecik omuzlarına çökmüştü. Sabah olduğunda ise hiçbir şey olmamış gibiydi. Aynada kendi gözlerine bakmamaya özen göstererek makyajını yapmış, saçlarını toplamış, temiz bluzunu giymişti. Sadece dudaklarına ruj sürerken bir an durup derin bir nefes alır, sonra mutfağa geçip yüzündeki o sakin ifade ve her zamanki yumuşak sesiyle seslenirdi: “Çaylar hazır.” O gece gördüğüm hıçkırığın tek izi, belki de gözlerindeki hafif şişlikti; onu da kimse fark etmesin diye özenle saklamıştı.

O gece çocuk aklımla gidip anneme sarılamadım ama şunu anladım: Lojmanın yüksek duvarları bizi dışarıya kapatmak için değil, annelerimizin bize hissettirmediği o korkulardan bizi korumak için inşa edilmişti.

Ağaçlara çıkmayı ve düşmeyi çok severdim; her düşüşte içimden “Babam gibi güçlüyüm” derdim. Dizimizi bisikletin pedalına çarpıp kanattığımızda, ağzımızdan “anne” kelimesi çıkmazdı. Oysa bütün çocuklar canı yandığında annelerine koşar, “anne” diye ağlardı. Bizim gözümüz ise refleksle Nizamiye’ye kayar, içeri girecek o kamuflajlı gölgeyi arardı. Yanımızda olmadığı için, en çok onun yokluğu canımızı acıttığı için hep “baba” diye ağlardık. Bazen Can’ı sırtıma alıp Nizamiye’ye doğru koşturur, asker abilerin gülümsemesini izlerdim; sanki o gülümseme ikimizi de özellikle de onu koruyormuş gibi gelirdi.

Biz o gölgenin içinde büyüdük; çocukluğumuzun en güvenli yeri de en büyük korkusu da aynı kapının önündeydi. Günün sonunda biz gözlerimizi bir sonraki günün oyunlarına kaparken, salonda televizyonun cızırtısına annelerin birbirinin elini tutarak fısıldadığı o soru karışırdı: “Yarın çayı kimde içiyoruz?” Dışarıda ise Nizamiye’nin gölgesi, her zamanki gibi, lojmanın duvarlarına yaslanmış sessizce beklerdi.

Bu öykü, Tahta Gemi Uluslararası 1. Öykü Yarışması’nda (2026) ikincilik ödülü aldı.