Yalın Ayak

SEMRA ÜSTÜNYazarın sayfası →

“Tırlar bugün yola çıkmak zorunda. Ne durumdayız?” diye soruyorum Mecit Bey’e. “Otuz ikiler tamam. Otuz üçler de kontrol edilip araca yüklendi Selma Hanım. Adıyaman kız ve erkek çocuklarda tüm numaralar paketlendi şükür,” diyor. Gözü bir kolilerde bir elindeki listede, yüzü yorgunluktan alaz alaz. “Malatya tırına gidecek kolilerde eksik kaldı mı peki?” diye soruyorum. “İçiniz rahat olsun, hepsi tamam. Şimdi Maraş’a gidecek kolileri yeniden saydırıyorum.” “Emeğinize sağlık Mecit Bey,” dedikten sonra organizasyon için tahsis edilen devasa deponun soğuk beton duvarına yaslanıp hummalı bir çalışma içindeki ekibe dönüyorum. “Aman diyeyim arkadaşlar! Tüm tırları denetleyelim. Gerekirse sabaha kadar buradayız ama o tırlar eksiksiz yola çıkacak!”

Elime bir çift bot geçiyor. Kenarları beyaz şeritli. Cinsiyetsiz. Kimin giyeceği meçhul ama bir yaraya merhem olacağı kesin. Koliye yerleştirirken dualarımı da iliştiriyorum paketin içine. Bunu giyecek yavru inşallah kimsesini kaybetmemiştir. “Eviniz olacak yeniden. Yaşadım biliyorum. Okulunuza dönecek, yeniden inşa edeceksiniz geleceğinizi. Günün birinde kendi ayaklarınızın üstünde duracak, belki de tıpkı bugün size el uzatanlar gibi başkalarının elinden tutacaksınız.” Ama geride bir kayıp varsa o ayakların hep ayazda kalacağını da biliyorum. Çok üşümesin diye birkaç çift de çorap koyuyorum her pakete. Kalpli çıkartmalarım kalplerini ısıtır mı bilmem ama “Yalnız değilsiniz, utanmayın,” demek istiyorum hepsine.

Soğuk rüzgârlar esiyor birden, ayak parmaklarımdan başlayıp çiçekli fularıma kadar sarıp sarmalıyor beni. Geçmişe gidiyorum. Terliklerim balçığa saplanıyor. Kurtarıyorum. Yeniden gömülüyorlar. Çamur her yerime bulaşıyor, çadır okula varana kadar kuruyup ayağımda haritalar oluşturuyor. Teneffüste çeşmeye koşuyorum. Çelik gibi suyla ayağımdaki çamurdan arınmaya çalışıyorum. Kurtulmaya çalıştıkça her yerim toprak rengine bulanıyor. Derse bulanık bir siluet olarak dönüyorum.

Dersimiz Türkçe. En sevdiğim. Ne işlediğimiz kimin umurunda? Tahtada Raşit Hoca. Eğitimimizden geri kalmayalım diye kurulan çadır okulda gönüllü öğretmenlik yapıyor. Aslında üniversitede öğrenci. İyelik eklerini anlatıyor. Sınıfta tüm kızlar hayran hayran onu dinliyoruz. Zilin çalmasıyla dağılıyor tepemizdeki pembe bulutlar. Teneffüste kendisi gibi bir grup gençle çay içiyor Raşit Hoca. Ben hâlâ tırnaklarımın arasına kadar girmiş çamurdan kurtulmanın peşindeyim. Kulağıma acıklı bir şarkı ilişiyor çadırın girişindeki şarjlı radyodan. “Yağmur çamur varoşlarda sımsıcak yürekler vardı. Yalınayak çocuklarda tertemiz gelecek vardı…” Yarama tuz basma işkencesiyle dinlediğim şarkının sözleri ta ciğerlerimi deliyor. On üç yaşındaki körpe ama yorgun kalbimle anlıyorum ki bu çadırkentte acıdan da çamurdan da kurtuluş yok.

Dersler bitince çadırın yolunu tutuyorum. Kapı görevi gören cırtların koruyuculuğuna güvenemeyip başımızda nöbet tutan annem külliyen izin vermiş olacak ki kaç gündür buralara uğramıyor babam. Belki de yeni bir ev almamız için çalışmaya gitmiştir. Yoksa bizi bu durumda bırakıp neden gitsin ki?

Güneş üstümüzden elini ayağını çeker çekmez uykuya dalıyoruz. Gece yine aynı saatte uyanıyorum. 03.02. Altıma yapmak üzereyim. Annemi kaldırıyorum. Tuvalete gitmek için bilmem kaç metre yürümek gerektiğinden annemin gözü o kadar yol gitmeyi kesmiyor. “Yat uyu geçer,” diyor bıkkın bir ses tonuyla. Deniyorum geçmiyor. “Kovaya yap,” diyor kızgınlıkla. O kovaya yapmayı hiç sevmiyorum. Ama napayım, patlayayım mı? Dediğini yapıyorum mecbur.

Sabah olunca cırtlar bir bir açılıyor. Ekim serinliği çadırımızı dolduruyor. Annem uyuyor hâlâ. Güneşle daha az önce nöbet değişimi yapmış olmalı. Babamın izni devam ediyor anlaşılan. Kardeşimle kaplarımızı alıp yemek kuyruğuna koşuyoruz. “Bunların içinde şap var, ondan bu ağır koku,” diyenlere, “Şap ne demek?” diye soramıyorum. İçinde tanesinden çok suyu olan yemek kaplarının yanına iki tane de banmalık ekmek kapıp dönüşe geçiyoruz.

Yemekleri dökmeden yoluma bakıyorum. Hep yoluma bakarım zaten. Karşıma Raşit Hoca çıkıyor. Yüzümün kızardığını hissediyorum. Gözlerimi kaldırmadan yürümeye devam ediyorum. Kimi çadırların önünü yoğurt kovalarından saksılar yapıp farklı türden papatyalarla süslemişler. Bizim çadırımız neden öyle değil? Anneme soruyorum. “Çiçekleri sevmiyorum,” diyor. “O kör olasıca babanız koklasın onları.” Gözlerinden boncuk boncuk yaşlar dökülüyor bunları derken. Annem tüm renkleri siliyor hayatından ve çiçeklerden nefret ediyor.

Kahvaltının ardından, önceki akşamdan yıkayıp pırıl pırıl yaptığım lacivert terliklerimi ayağıma geçirip çadırdan çıkıyorum. Amcamın kızı Elif’le çitlerin yanında buluşup okula doğru yürüyoruz. Annelerimiz bir örnek giydirmeyi severdi bizi, depremde her şeyimizi kaybetmeden önce. Şimdi yardım tırından gelen kıyafetlerle tüm çadırkent bir örnek giyiniyoruz.

Bir öğrenci, çadır okulumuzun girişinde Adile Naşit’in elinde gördüğüm türden bir zil çalıyor. İngilizce dersimiz. Haftalardır geçmiş zaman işlememize rağmen fiillerin ikinci hâlini bir türlü aklımda tutamıyorum. Sahi, geçmiş ne zaman tam anlamıyla geçmiş olur? Mesela deprem olmuş, bitmiş ve etkisi devam eden bir olay mıdır? Bunları düşünürken sınıfa yabancı iki yetişkin giriyor. Gözlerini üzerimizde gezdirerek aralarında bir şeyler konuşuyorlar. Eğilip ayaklarımıza bakıyorlar. Ellerindeki deftere notlar alıyorlar. N’oluyor? Kim bunlar? Bizden ne istiyorlar? Eksiklerimizi, ihtiyaçlarımızı belirliyorlarmış. Burada herkesin bir eksiği var zaten. Gözle görülmeyen eksiklerimizi nasıl tamamlayacaklar peki?

Raşit Hoca elinde kocaman bir paketle Elif’le yanımıza yaklaşıyor. Yüzündeki gülümsemeyle, “Kızlar gelin buraya. Size bir sürprizim var,” diyor. Heyecanla açtığımız paketlerin içinden birer çift siyah bot çıkıyor. Kenarları beyaz şeritli. Cinsiyetsiz. Kim giyerse ona uyacak türden. “Kimin bunlar?” diye soruyorum. “Size getirdim,” derken yüzünde nasıl da memnun bir ifade var. Elif’le göz göze geliyoruz. O da bilemiyor ne söyleyeceğini. Toz topraktan çatlamış çıplak ayaklarıma bakıp dudaklarımı büküyorum. Botu paketin üstüne bırakıyorum. “Bizim ihtiyacımız yok ki öğretmenim. Başkasına verin bunları siz. Biz sevdiğimiz için giyiyoruz lacivert terlikleri,” deyip çadıra doğru koşuyorum.

Babam yine ortalıkta yok. Neden burada değil ki? Biz bunca şey yaşarken o annemden izin alıp neden gitti? Yerin dibine girsem de kimseyi görmesem. Başımı yorganın altına gömüp ağlamaya başlıyorum. Ayaz, ayak parmaklarımı ısırıyor. Çok geçmeden Raşit Hoca’nın sesini duyuyorum. Başını çadırın içine uzatmış bana sesleniyor. “Utanma! Utanacak ne var bunda? Sevinirsiniz sanmıştım...” Başımı yastığa gömüyorum. “İstemiyorum,” diye bağırıyorum, “gidin buradan.”

“Selma Hanım iyi misiniz?” Mecit Bey endişeli gözlerle bana bakıyor. Gözlerimdeki yaşı silip, “İyiyim,” diyorum. “Onaylarsanız tırları çıkaracağız.” “Hemen geliyorum. Halletmem gereken ufak bir işim var,” diyorum. Botları masamın üzerine bırakıp telefonu elime alıyorum. Sosyal medyadan Raşit Hoca’mın izini sürüyorum. Çok zor olmuyor, onu memleketi Manisa’da Türkçe öğretmeni kimliğiyle buluyorum. Soğuktan buz kesmiş elime üfleyip yazmaya başlıyorum. “Değerli Öğretmenim! Size yirmi dört yıl geç kalmış bir teşekkür borçluyum.” Parmaklarım zihnimden süzülen sözcüklerin hızına yetişmekte zorlanıyor. Yeniden on üç yaşındaki Selma olup siyah botları geçiriyorum ayağıma. “Gölcük Çadır Kenti’nden yalın ayak bir öğrenciniz.”

Gönder tuşuna basıyorum. Ayak parmaklarım yıllar sonra ilk kez ısınmaya başlıyor.

Bu öykü, Tahta Gemi Uluslararası 1. Öykü Yarışması’nda (2026) birincilik ödülü aldı.